مشاوره پزشکی
هموتوکریت یا HCT هم یکی از مقادیر اندازه گیری گلبول قرمز است. به طور کلی (هم) به معنی آهن است و هر جا در هر کلمه ای آمد حتما آن کلمه ارتباطی با گلبول قرمز دارد. هماتوکریت درصدی از حجم...
  • تاریخ درج : چهارشنبه 27 مهر 1390  • دفعات مشاهده: 41268 • تعداد آراء: 21
HCT
هموتوکریت یا HCT هم یکی از مقادیر اندازه گیری گلبول قرمز است. به طور کلی (هم) به معنی آهن است و هر جا در هر کلمه ای آمد حتما آن کلمه ارتباطی با گلبول قرمز دارد. هماتوکریت درصدی از حجم کلی خون است که از گلبول قرمز ساخته شده و با اندازه گیری قسمت قرمز رسوب خون در لوله آزمایش نسبت به کل ارتفاع خون اندازه گیری می شود. به خاطر بیماری ها و شرایط مختلفی که می توانند اندازه گیری RBC و HGB را با اشکال مواجه کنند، HCT هم اندازه گیری می شود تا به طور مستقیم نشان دهنده اندازه گیری هموگلوبین و گلبول قرمز در خون باشد. این عدد معمولا با درصد نشان داده می شود. مقادیر طبیعی: اعدا بین42 تا 52 درصد برای آقایان و 37 تا 47 درصد برای خانم ها نرمال به حساب می آید. در خانم های باردار درصد 33 طبیعی است.
محدوده خطر: HCT بالاتر از 60 درصد و پایین تر از 15 درصد باید باعث نگرانی پزشک شود.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می شود؟
تقریبا همان دلایل HGB و RBC به علاوه شرایطی مثل پرکاری تیروئید، سیروز کبدی، نارسایی مغز استخوان و میلوم مولتیپل باعث کاهش هماتوریت می شوند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می شود؟
سوختگی، اسهال شدید، بیماری های انسداد ریوی، از دست دادن زیاد آب، تولید بیش از حد گلبول قرمز عوامل افزایش HCT هستند.

نکته:
بیماری هایی که باعث به وجود آمدن شکل های غیر طبیعی گلبول قرمز می شوند ( مثل بیماری گلبول قرمز داسی شکل ) مقدار HCT را تغییر می دهند.
وقتی مقدار گلبول سفید به شدت بالا باشد بر مقدار HCT موثر است. در صورت طبیعی بودن اندازه های گلبول قرمز، مقدار هماتوکریت 3 برابر هموگلوبین است. هماتوکریت را نباید بلافاصله بعد از خونریزی شدید اندازه گیری کرد.

WBC
این سه حرف مخفف « سلول های سفید خون » و نشان دهنده گلبول های سفید است. اندازه گیری مقدار گلبول های سفید خون یکی از روش های اصلی تعیین وجود عفونت در بدن است چون این سلول ها که جزو سیستم دفاعی بدن هستند در شرایط بیماری های عفونی و غیر عفونی واکنش های مختلفی از خود نشان می دهند.
شمارش WBC ها دو جزء دارد. یکی مقدار کلی گلبول های سفید در یک میلی لیتر خون و جزء دیگر شمارش جزء به جزء این سلول ها چون گلبول سفید خود متشکل از پنج نوع مختلف است که کم و زیاد شدن هر کدام از این انواع معنی خاص خود را دارد. کلمه « diff » که در جلوی CBC به معنی آزمایش خون نوشته می شود درخواست برای شمارش همین انواع مختلف گلبول سفید است. مقادیر طبیعی: در بزرگسالان و بچه های بالاتر از 2 سال مقدار گلبول سفید بین 5 تا 10 هزار در هر میلی لیتر خون طبیعی است.
محدوده خطر: WBC کمتر 2500 و بیشتر از 30000 هر کدام نشان دهنده بیماری هایی هستند که می توانند گاهی خطرناک باشند.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می شود؟
لکوپنی یا کاهش گلبول سفید به مقادیر زیر 4 هزار گفته می شود که معمولا در نتیجه نارسایی مغز استخوان، مسمومیت دارویی عفونت بسیار زیاد، سوء تغذیه، بیماری های خود ایمنی، ایدز، به وجود می آید. در بسیاری از انواع نارسایی مغز استخوان ( مثلا بعد از شیمی درمانی، رادیوتراپی و... ) هم این مقدار کاهش می یابد.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می شود؟
افزایش گلبول سفید، لکوسیتوز نام دارد و به مقادیر بالاتر از 10 هزار گفته می شود. که به طور معمول نشان دهنده عفونت، التهاب، تخریب بافت بدن و یا لوسمی یا سرطان خون است. ضربه و جراحت، استرس و تب هم مقدار WBC را افزایش می دهند.

نکته:
عمل اصلی گلبول سفید مبارزه با عفونت و حذف عوامل خارجی و مزاحم است و در مواقع آلرژ ی ها هم این سلول مسئول بروز واکنش هستند. تغییر هر کدام از انواع WBC معنی خاص خود را دارد و ممکن است نشان دهنده عفونت با میکروب، ویروس و یا حتی استرس باشد.
فعالیت شدید بدنی و ورزش سنگین هم برای مدتی باعث بالا رفتن تعداد WBC در خون می شود. بارداری و زایمان هم این مقدار را افزایش می دهند.

راهنمای خواندن آزمایشات پزشکی
اگر چه امروزه آزمایشات بسیار دقیقی وجود دارند که می توانند مقدار میکروسکوپی جزیی ترین اجزای روی سلول های سرطانی را هم در بدن اندازه بگیرند و یا هر لحظه عناصر پروتئینی یا شیمیایی جدیدی معرفی می شوند که اندازه گیری آنها در خون یا دیگر مایعات بدن می تواند به پزشکان در تشخیص بیماری ها کمک کند اما برای اغلب مردم و همچنین بسیاری از پزشکان، کلمه « آزمایش » یاد آور آزمایش کامل خون، یعنی همان آزمایش معروفی است که تعداد سلول های اصلی خون طی آن اندازه گیری می شود. آزمایش خون یا CBC که مخفف جمله انگلیسی « شمارش کامل خون » است، یکی از ابتدایی ترین و در عین حال اصلی ترین آزمایشاتی است که می تواند زمینه تشخیص بسیاری از بیماری ها و از آن مهمتر، بیانگر شرایط کلی و حیاتی بدن باشد. برای آشنایی بیشتر با اجزای این آزمایش و فهمیدن اینکه معنی آن چند حرف انگلیسی با اعدادی که روبرویشان نوشته می شود چیست، می توانید مطالب زیر را بخوانید...

RBC
RBC  مخفف کلمه سلول قرمز خون است. این سلول های قرمز یا گلبول های قرمز در واقع اصلی ترین قسمت خون و عامل رنگ قرمز آن هستند. خود این رنگ قرمز به دلیل وجود ماده ای به نام همو گلوبین است که کمک می کند گلبول قرمز، اصلی ترین وظیفه خود یعنی حمل و نقل اکسیژن و دی اکسیدکربن را انجام دهد. به طور خلاصه می شود گفت گلبول های قرمز وسیله حمل و نقل اکسیژن از ریه به بقیه سلول های بدن هستند. مقادیر طبیعی: بین 7/4 تا 1/6 میلیون در هر میکرولیتر خون. این عدد برای خانم ها مقداری کمتر و در کودکان مقداری بیشتر است.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می شوند؟
خون ریزی های گوارشی یا خون ریزی های واضح از محل زخم، سوء تغذیه و فقر آهن یا کمبود ویتامین 12B شکستن سلول های خونی یا همولیز در اثر بعضی بیماری های خاص مثل فاوسیم، بعضی مشکلات ژنتیکی مثل گلبول های قرمز سلول داسی شکل و مشکلات مغز استخوان باعث پایین آمدن مقدار گلبول های قرمز می شوند. نارسایی و بعضی مشکلات کلیوی، بیماری های مزمن و تومورهای سرطانی و همچنین بیماری های روماتویید هم باعث از بین رفتن RBC های خون و کاهش این عدد در برگه آزمایش می شوند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می شود؟
مقدار بالای گلبول قرمز می تواند نشان دهنده ظرفیت بالای حمل اکسیژن باشد. در بعضی ورزشکاران و همچنین زندگی در ارتفاع به خاطر کمبود اکسیژن در هوا باعث افزایش RBC خون می شود. بیماری های ریوی یا کلا هر نوع بیماری ای که هیپوکسی مزمن ( کمبود اکسیژن طولانی مدت در بدن ) ایجاد می کند، مثلا بیماری مادرزادی قلبی، هم باعث تولید بیشتر RBC می شوند.

نکته:
گلبول قرمز به طور طبیعی بعد از تولید در مغز استخوان 120 روز در خون زندگی می کند و در آخر عمر خود خرد می شود و به عناصر سازنده اش تبدیل می شود. مقدار RBC ها در طی بارداری به طور طبیعی کمی کمتر نشان داده می شود چون حجم مایع خون افزایش پیدا کرده است. عدد RBC در واقع مقدار دقیق گلبول های قرمز در 1 میلی لیتر خون محیطی است.
خوردن داروهایی مثل کلرامفنیکل هم باعث کاهش RBC می شود.

راهنمای خواندن آزمایش های پزشکی:
Hgb

در برگه های آزمایش مختلف ممکن است به صورتهای مختلف Hg، Hgb یا HGB نوشته شود. همه اینها مخفف کلمه هموگلوبین، یکی از عناصر اصلی تشکیل دهنده گلبول قرمز است. این ماده که در آن آهن به کار رفته خود از اسید آمینه تشکیل شده و جایگاه های مختلفی برای ترکیب با اکسیژن دارد. هموگلوبین در جایی که اکسیژن زیاد وجود دارد با آن ترکیب می شود و در محیط کم اکسیژن آن را آزاد می کند. اندازه گیری مقدار کلی هموگلوبین در واقع نوعی نشان دهنده تعداد گلبول های قرمز است. مقدار طبیعی آن برای آقایان بین 14 تا 18 گرم در هر دسی لیتر است و برای خانم ها مقادیر بین 12 تا 16 گرم در هر دسی لیتر طبیعی محسوب می شود.
محدوده خطر: هموگلوبین زیر 5 و بالای 20 مقادیر بحرانی به حساب می آیند و حتما نیازمند رسیدگی فوری هستند.

چه چیزهایی باعث کاهش آن می شود؟
دقیقا همان دلایل کاهش گلبول های قرمز چون هموگلوبین را هم تخریب می کنند باعث کاهش مقدار آن در خون می شوند. کم خونی، خون ریزی شدید، سرطان، سوء تغذیه، بیماری لوپوس، بیماری های کلیوی و بزرگی طحال باعث کاهش هموگلوبین می شوند. مصرف آنتی بیوتیک ها، آسپرین و ایندومتاسین و همچنین داروهای ضد سرطان هم هموگلوبین خون را کم می کنند.

چه چیزهایی باعث افزایش آن می شود؟
 مشکلات ریوی، سوختگی شدید، نارسایی مزمن ریه و از دست دادن زیاد آب ( دهیدراسیون ) مقدار این ماده حیاتی را افزایش می دهند. جنتامایسین و متیل دوپا هم جزو داروهایی هستند که عوارض جانبی شان افزایش Hgb است.
نکته: مقدار Hgb در بارداری کاهش می یابد چون با اینکه خون سازی کمی بیشتر شده است اما حجم مایع بدن و خون بالا رفته و مقدار کلی همو گلولین در هر دسی لیتر آن کاهش می یابد. زندگی در ارتفاع هم به خاطر نیاز بیشتر بدن به اکسیژن و کمبود اکسیژن محیط باعث تولید بیشتر هموگلوبین می شود. در طحال اغلب سلول های پیر خون تخریب می شوند. بزرگ شدن طحال یعنی تخریب بیشتر سلول ها و به همین دلیل به دنبال آن کاهش RBC و Hgb رخ می دهد.

PLT
پلاکت ها، اجزای کوچک دیسک شکلی هستند که در خون وجود دارند و از بقیه سلول های خونی بسیار کوچک ترند. این ساختارها حاوی آنزیم هایی هستند که باعث انعقاد خون می شوند و وظیفه اصلی آنها جلوگیری از خون ریزی و خارج شدن گلبول قرمز از داخل رگ است.
Plt نشان دهنده تعداد پلاکت ها در هر میلی لیتر مکعب خون است و عدد مربوط به آن معمولا بزرگترین عدد برگه آزمایش خون است. به غیر از کنترل سیستم انعقادی خون، از میزان پلاکت برای بررسی روند بهبود نارسایی مغز استخوان و بیماری های خونی هم استفاده می شود. پلاکت بین 150 هزار تا 400 هزار در هر میلی متر مکعب خون برای بزرگسالان طبیعی است. در نوزادان این مقدار کمی بیشتر است.
محدوده خطر: پلاکت زیر 50 هزار یا بیشتر از یک میلیون کاملا غیر طبیعی و نیازمند توجه ویژه است.

چه چیزهایی آن را کاهش می دهد؟
بزرگ شدن طحال، خون ریزی شدید و لوسمی یا سرطان خون، ترومبوسیتوپنی، ( انواع وراثتی کمبود پلاکت ) انعقاد منتشر شونده خون در رگ ها، شیمی درمانی بعد از سرطان، عفونت و نارسایی مغز استخوان باعث کاهش Plt می شود. عدم تولید پلاکت هم می تواند به خاطر مشکلات استخوانی باشد.

چه چیزهایی آن را افزایش می دهد؟

بیماری آرتریت روماتویید، کم خونی فقر آهن و مشکلات بعد از برداشت طحال باعث افزایش مقدار پلاکت می شوند. به این عوامل می توان بعضی سرطان ها و بیماری های ژنتیکی خاص را هم اضافه کرد.

نکته:
ورزش شدید و قدرتی باعث افزایش مقدار پلاکت می شود. در هنگام قاعدگی مقدار پلاکت کمی کاهش پیدا می کند.

صبح آزمایش خون بدهید
انجام آزمایش خون یکی از ساده ترین روش های آزمایش است. با پیشرفت تکنولوژی و پیشرفت دستگاه های جدید معمولا پس از چند دقیقه می توان پاسخ این آزمایش را دریافت کرد. برای انجام این آزمایش حدود 5 تا 7 میلی لیتر از خون وریدی لازم است که معمولا آن را در یک لوله آزمایش که با ماده ضد انعقاد خون پوشیده شده است جمع آوری می کنند. برای حل شدن بهتر ماده ضد انعقاد با خون موقع خون گیری و کمی بعد از آن لوله را تکان می دهند. در طی انجام آزمایش باید از هر اتفاقی که موجب تخریب سلول های خونی می شود جلوگیری کرد. بعد از انجام آزمایش باید مدتی روی محل خون گیری فشار وارد کرد تا خون بند بیاید. در موارد کم خونی شدید هم خون گیری برای انجام آزمایش مشکلی ایجاد نمی کند. برای کسانی که ترس از سوزن و یا دیدن خون دارند باید تمهیدات ویژه در نظر گرفته شود. به غیر از اجزای اصلی آزمایش خون مثل مقادیر پلاکت، گلبول سفید و قرمز، هموگلوبین، مقیاس های دیگری مثل MCV و MCH و MCHC وجود دارند که همه مربوط به گلبول قرمز و اندازه، شکل و مقدار هموگلوبین آن هستند. مقادیر متفاوت هر کدام از اینها می تواند نشان دهنده نوع خاصی از کم خونی باشد. بهترین زمان برای انجام آزمایش خون صبح و در شرایط طبیعی بدن است. استرس، فعالیت شدید و یا خون ریزی حاد می تواند نتایج را کمی تغییر دهد.

شما هم نظر دهید  

 
 
 
   
نظرات کاربران

ناشناس
چهارشنبه 1 شهریور 1391
اطلاعات عالی بودند. ممنون
ناشناس
یک شنبه 14 خرداد 1391
mamnoon kheyli estefade kardam.paydar bashin
ناشناس
سه شنبه 11 بهمن 1390
با سلام و خدا قوت دوست عزیز اطلاعات شما عالی بو
نظر مدیریت
سه شنبه 11 مهر 1391
کاربر گرامیٰ از شما درخواست دارم تا سوال خود را پس از ثبت نام در سایتٰ از پزشکان سایت پرسیده و از ایشان مشاوره رایگان دریافت نمایید. در ضمن مشاوره های شما کاملا محرمانه بوده و هیچ هزینه ای ندارد. لازم به ذکر است که پزشکان سایتٰ به قسمت دانستنی های پزشکی دسترسی ندارند و مطلب شما را نخواهند خواند...
نظر مدیریت
دوشنبه 15 خرداد 1391
با سلام و تشکر از نظر شما کاربر محترم
ناشناس
یک شنبه 9 مهر 1391
باسلام وخسته نباشیدتوضیحات واقعاکاربردی وبه زبان ساده نوشته شده بودبسیاممنون ازوقتی که گذاشتید. یک سوال داشتم :ازماه رمضان غددلنفاوی پشت گردنم بزرگ شداندازه یک نخودکوچک ولی دردکمی داشت به فاصله ده روزغده دیگری دردگرفت وبرجسته شددرنزدیکی غددچندجوش بودکه حدود15یا20روزبودکه من دستکاری میکردم فشارمیدادم .اول گفتندبخاطرهمین جوشهاست که غددالتهاب کرده بایک دوره14روزه مصرف سفالکسین500هم جوشهاخوب شدهم غددکوچک شدوبه حالت طبیعی برگشت ولی دکترمتخصص عفونت آزمایش های دیگری دادوبعضی ازآزمایش هاراتکرارکردایشان بخاطراین موردآزمایش های دیگردادEOSINOPhil2.7وtoxoIgG2.3وTOXOIgM0.2 آزمایش ایدزوPPdدادندکه منفی بودوppdیک بودمن نگران این آزمایشم هستم: تاریخ31-5-1391:هموگلوبین15.6وهماتوکریت45.1بودوآزمایش دوباره تاریخ6-7-1391:هموگلوبین16.2وهماتوکریت46.9شدآیااین نشان دهنده مشکلی هست؟البته چندصفحه آزمایش هست که فکرمیکنم بقیه نرمال است اگرمیشودزودتربه من ایمیل بزنیدنگرانم تانوبت دکترم خیلی مانده.ممنون
ناشناس
چهارشنبه 13 دی 1391
ممنون از اطلاعات جامع و کاملتون
ناشناس
یک شنبه 13 اسفند 1391
عالی عالی بود
ناشناس
جمعه 30 فروردین 1392
عالی بود مرسی
ناشناس
دوشنبه 2 اردیبهشت 1392
با سلام عالي و مفيد بود متشكر
ناشناس
جمعه 30 فروردین 1392
سلام، به علت روده ی تحریک پذیر جذب روده ای من پایین است. و هر 6 ماه یک بار مقدار RBC,HGB,HCT رو دکتر چک می کنه. با خوندن متن بالا ، حالا خودم هم می فهمم دنیا دست کیه و بهتر به دکتر کمک می کنم. سپاس از اطلاعاتی که دادین.
نظر مدیریت
دوشنبه 30 اردیبهشت 1392
کاربر محترم شما لطف کنید در ابتدا ایمیل خود را برای ما بفرستید... در ثانی سوالات خود را در این زمینه با دکتر میرزاده فعال در سایت سلامت در میان بگذارید...
ناشناس
سه شنبه 20 اسفند 1392
عالي بود ممنون
ناشناس
سه شنبه 13 خرداد 1393
سلام،بسيار ممنون از مطالب مفيد و اموزنده اي كه گذاشتيد
ناشناس
سه شنبه 26 آذر 1392
از مطالب خوبتون سپاسگزارم. لطفا در مورد هماتوکریت بیشتر توضیح بدین یا به ایمیل بنده بفرستین!
ناشناس
سه شنبه 2 مهر 1392
بسیار بسیار سپاسگذارم -اطلاعات مفیدی بود
ناشناس
سه شنبه 12 آذر 1392
چرانرمال هماتوکریت درمردان بیشتراست؟
نظر مدیریت
سه شنبه 15 اسفند 1391
قابلی نداشت :)
ناشناس
دوشنبه 30 اردیبهشت 1392
AHSANT BE SHOMA VAGHEAN DAST SHOMA DARD NAKONE DAR MOREDE satrhaye badi v sotonhaye dige azmayesh v anvae azmayeshat tozih bedahid
ناشناس
دوشنبه 30 اردیبهشت 1392
برای اطلاع از سیستم بدن خود(چکاب کامل) اسم همه آزمایشات را به ایمیلم بفرستید منتظر جوابتان هستم
ناشناس
شنبه 10 اسفند 1392
بسیار ممنون از مطالب آموزنده تان...
ناشناس
دوشنبه 18 آذر 1392
با عرض سلام پسر 11 ساله ای دارم که در آزمایش خون وی RBC 5.49 Hemoglobin 15.0 Hematocrit 45.0 نشان داده شده است البته این آزمایش هنگامی انجام شد که وی مبتلا به بیماری آنژین بود آیا مورد خطرناکی است وباید برای رفع آن به پزشک مراجعه نماییم؟ یا اینکه بیماری آنژین دلیل آن بوده است

  گروههای مقالات  
نظرسنجی  
شما در روز به صورت میانگین چند ساعت از اینترنت استفاده می کنید؟



 
.....وضعیت فعلی :
.....درحه حرارت :
.....سرعت باد :
.....میزان رطوبت :
.....طلوع آفتاب :
.....غروب آفتاب :
  اوقات شرعی  

  پیوند های ویژه